Κυριακή, 15 Σεπτεμβρίου 2013 17:50

Τι είναι στ’ αλήθεια η Καινοτομία; Δημιουργική Καταστροφή ή Καταστροφική Δημιουργία;

Γράφτηκε από 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

Ο Schumpeter όρισε τη «δημιουργική καταστροφή», ως την ανανέωση, μέσω της καινοτομίας, της δυναμικής της κοινωνίας, την ανατροπή του κατεστημένου, που οδηγεί σε υψηλότερα επίπεδα οικονομικής ανάπτυξης και ευημερίας. Σε καμία όμως περίπτωση δεν θα μπορούσε να φανταστεί την καταστροφική δημιουργία που βιώνουμε σήμερα.


Μερικά παραδείγματα «δημιουργικής καταστροφής»

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η άφιξη του προσωπικού υπολογιστή, χάρη στον οποίο η οικονομία επωφελήθηκε σημαντικά, χωρίς ιδιαίτερη οικονομική αναταραχή. Η γραφομηχανή, φυσικά, έγινε γρήγορα παρωχημένη και σίγουρα οι επιχειρήσεις που επένδυσαν σε αυτήν, έχασαν, για αυτό χρησιμοποιούμε τον όρο "δημιουργική καταστροφή".

Ένα άλλο παράδειγμα έχει να κάνει με τη γενική πρόοδο της τεχνολογίας. Ο τομέας των τηλεπικοινωνιών μας έδωσε την ευκαιρία να επωφεληθούμε από την τεράστια αύξηση στον όγκο και τη διαχείριση δεδομένων σε όλον τον κόσμο, και να συνδεθούμε όλοι μας με την παγκόσμια οικονομία. Οι παλιοί πίνακες διακοπτών, τα ογκώδη mainframes και η παλιά τεχνολογία πετάχτηκε και αυτή η πρόοδος στην τεχνολογία επέτρεψε να χρησιμοποιηθούν οι ανθρώπινοι πόροι με διαφορετικό τρόπο και πιο παραγωγικά.

Επιτρέψτε μου τώρα να σας δώσω ένα παράδειγμα «καταστροφικής δημιουργίας". Οι καταστροφικές συνέπειές της είναι σε εξέλιξη στην Ελλάδα, που τα τελευταία χρόνια έχει «λιώσει» από την ύφεση. Πόσες φορές έχουμε ακούσει τη φράση "διαρθρωτική προσαρμογή", για να αποφευχθεί μια μαζική αναταραχή, ενώ βλέπουμε την αστική κατάρρευση να συμβαίνει μπροστά στα μάτια μας; Χιλιάδες πρώην υγιείς επιχειρήσεις τώρα στερούνται ρευστότητας, άνθρωποι έχασαν τη δουλειά τους, το σπίτι τους, την επένδυσή τους, τη ζωή τους. Αυτή είναι η καταστροφική δημιουργία για του περισσότερους Έλληνες, που πιάστηκαν στα γρανάζια των μαζικών και βίαιων μεταρρυθμίσεων για τη δημιουργία της λεγόμενης νέας Ελλάδας. Παρόλο που δεν μπορούμε να εξηγήσουμε με συνεκτικό τρόπο για ποιο λόγο συμβαίνουν όλα αυτά, μπορούμε απλά να παρακολουθήσουμε τις καταστροφικές δυνάμεις που εφαρμόζονται στο όνομα της κοινωνικής και θεσμικής προσαρμογής, οι οποίες σκορπίζουν στο πέρασμά τους και κάθε δημιουργική δύναμη και διαμορφώνουν ένα αφιλόξενο περιβάλλον για την καινοτομία.

Εμμονή με την καινοτομία

Οι κυβερνήσεις έχουν εμμονή με την καινοτομία, και την προβάλλουν σαν το κλειδί για τη μελλοντική ανάπτυξη. Τα καινοτόμα προϊόντα δημιουργούν προστιθέμενη αξία και η ύπαρξή τους είναι βασική προϋπόθεση για να μπει η οικονομία μας σε αναπτυξιακή τροχιά. Το πρόβλημα είναι ότι επί του παρόντος με την «καταστροφική δημιουργία» φαίνεται να καταστρέφουμε περισσότερο από όσο μπορούμε να οικοδομήσουμε. Πρέπει να την αναστρέψουμε και να διεκδικήσουμε πάλι τη "δημιουργική καταστροφή"!

Πόσο κόστος ως κοινωνία είμαστε διατεθειμένοι να πληρώσουμε; Πρέπει όλα αυτά να θεσπιστούν στην πόρτα της καινοτομίας; Θα πρέπει να αναλογιστούμε τα θετικά της καινοτομίας, αλλά πολύ περισσότερο τα αρνητικά της. Έχουμε φτάσει σε ένα ορισμένο σημείο όπου η τεχνολογική καινοτομία έχει φτάσει σε επίπεδο κορεσμού και θα αρχίσουμε να την απορρίπτουμε, εκτός αν δούμε την αξία της να επιστρέφει στην κοινωνία μας.

Η άλλη πλευρά της «καταστροφικής δημιουργίας» είναι η οικολογική μας ασυνειδησία, και συγκεκριμένα ο τρόπος με τον οποίο ξεφορτωνόμαστε τα κινητά τηλέφωνα, τα αυτοκίνητα μας και τα είδη οικιακής χρήσης. Όλα αυτά τα αγαθά κατασκευάστηκαν για να προωθήσουν την προσωπική ευημερία μας, τα κατάφεραν όμως;

Γνωρίζουμε ότι ο Steve Jobs και η Apple είναι ένας φάρος επιτυχίας, αλλά υπάρχει μια σκοτεινή πλευρά σε αυτό. Τα υψηλά ποσοστά της καινοτομίας, συχνά δεν είναι πραγματικά αναγκαία και μπορεί να διαταράξουν την ευρύτερη κοινωνία στο σύνολό της. Λίγες θέσεις εργασίας, με τις πιο πολλές να ανατίθενται σε περιβάλλοντα χαμηλού εργασιακού κόστους και εμάς να οδηγούμαστε σε μια πλασματική ανάπτυξη χωρίς κοινωνική ανταποδοτικότητα.

Υπάρχουν πολλές βιομηχανίες που ξεκινούν νομίζοντας ότι είναι στο δρόμο προς την "δημιουργική καταστροφή", αλλά κάπου στον δρόμο κάνουν στροφή προς την «καταστροφική δημιουργία». Συχνά, αυτό δεν είναι η προβλεπόμενη πορεία, αλλά έρχεται αναπόφευκτα. Αρχικά η δραστηριότητα αποπνέει καινοτομία για κάποιο χρονικό διάστημα. Η αναβάθμιση του λογισμικού αχρηστεύει ένα παλαιότερο πολύ καλό λογισμικό για να μας αναγκάσει σε αντικατάστασή του, αλλά στην πραγματικότητα μας πιέζει να αναζητήσουμε εναλλακτικές λύσεις, σκοτώνει γνώση και χρησιμότητα.

Όσο πιο γρήγορα προσαρμοζόμαστε στις εξελίξεις αυτές, τόσο πιο έντονα θα πρέπει να υποστούμε τις κοινωνικές συνέπειες, όπως την παραβίαση της ιδιωτικής ζωής. Όσο περισσότερο εισβάλλει στη ζωή μας η «καταστροφική δημιουργία», τόσο δυσκολότερο είναι να σταματήσει, με απρόβλεπτες αλυσιδωτές συνέπειες.

Στις συζητήσεις μας για την κλιματική αλλαγή, την έρευνα των βλαστοκυττάρων, τις τοξικές χημικές ουσίες, τους χώρους υγειονομικής ταφής απορριμμάτων, τη σίτιση του κόσμου στα επόμενα χρόνια, τη φροντίδα των ηλικιωμένων, την επανένταξη των περιθωριακών ομάδων, προβληματιζόμαστε για το πώς θα βρούμε εποικοδομητικούς τρόπους που θα «δημιουργήσουν» τις προϋποθέσεις για ομαλές μεταρρυθμίσεις. Χρειάζεται μια διαρθρωτική και κοινωνική προσαρμογή με τα χαρακτηριστικά της "δημιουργικής καταστροφής". Πώς μπορούμε όμως να ανακτήσουμε τον χαμένο έλεγχο;

Θα πρέπει να αναζωπυρώσουμε τη φαντασία μας και να πιστέψουμε βαθιά στις αξίες μας. Η καινοτομία μπορεί να ξαναγίνει το πλαίσιο βελτίωσης της κοινωνίας στο σύνολό της και όχι μόνο της ζωής λίγων εκλεκτών. Το μόνο που μπορούμε να ελπίζουμε είναι ότι θα δώσουμε έμφαση περισσότερο στο "δημιουργικό" μέρος της καινοτομίας και όχι στον «καταστροφικό» χαρακτήρα της, όπως μέχρι πρότινος.
Διαβάστηκε 2257 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Κυριακή, 15 Σεπτεμβρίου 2013 18:12
Σοφία Αντωνοπούλου

Διαχειρίστρια του AromaFarm.gr

Ιστότοπος: www.aromafarm.gr E-mail Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.