Κυριακή, 22 Σεπτεμβρίου 2013 10:12

Ο Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας (ΕΧΕ)

Γράφτηκε από 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)
Εάν δεν διατηρηθεί η παραγωγή και η αξιοποίηση των γνώσεων, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) δεν θα μπορέσει να επιτύχει τους οικονομικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους της. Αυτό θα ήταν μια σοβαρότατη αποτυχία για την στρατηγική της Λισαβόνας που αποσκοπεί στην περαιτέρω οικονομική ανάπτυξη και τη βελτίωση της απασχόλησης.

Η Επιτροπή, επτά χρόνια αφότου πρότεινε την έννοια του «Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας», προτίθεται να διανοίξει νέες προοπτικές ώστε να ξεπεράσει τις ήδη επιτευχθείσες προόδους.

Επειδή ενδιαφέρεται να διευκολυνθεί η συμμετοχή του συνόλου των παραγόντων της ευρωπαϊκής έρευνας, καταθέτει, μέσω της παρούσας πράσινης βίβλου, τις ιδέες της προς δημόσιο διάλογο.

Ο Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας (ΕΧΕ)

Ο ΕΧΕ συνδυάζει τρεις έννοιες:

  • μία ευρωπαϊκή «εσωτερική αγορά» της έρευνας που θα διευκόλυνε την κυκλοφορία των ερευνητών, των τεχνολογιών και των γνώσεων·
  • έναν πραγματικό συντονισμό, σε επίπεδο Ένωσης, των δραστηριοτήτων, προγραμμάτων και πολιτικών έρευνας που αναπτύσσονται σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο· 
  • πρωτοβουλίες που σχεδιάζονται και χρηματοδοτούνται σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

Ο ΕΧΕ οφείλει να επιτρέψει:

  • την παροχή εγγυήσεων για την επαρκή ροή εξειδικευμένων ερευνητών, που αποτελεί συνώνυμο της αύξησης της κινητικότητας μεταξύ φορέων, γνωστικών τομέων, τομέων δραστηριότητας και χωρών·
  • τη δημιουργία ερευνητικών υποδομών παγκοσμίου βεληνεκούς που να είναι ολοκληρωμένες, οργανωμένες σε δίκτυα και προσπελάσιμες για τους ευρωπαίους ερευνητές καθώς και για τους ερευνητές ανά την υφήλιο, χάρη κυρίως στις νέες γενιές υποδομών ηλεκτρονικών επικοινωνιών· 
  • τη διάθεση εξαιρετικών ερευνητικών φορέων, που να συμμετέχουν στην συνεργασία του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα ιδίως μέσω «κοινοτικών ερευνητικών κοινοτήτων»· 
  • την εξασφάλιση της ουσιαστικής ανταλλαγής γνώσεων φέρνοντας σε επαφή τη δημόσια έρευνα, τις επιχειρήσεις και το ευρύ κοινό· 
  • τη διαμόρφωση άρτια συντονισμένων ερευνητικών προγραμμάτων και προτεραιοτήτων· 
  • την αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων του ανοίγματος στον κόσμο, ενισχύοντας τους ήδη υφιστάμενους δεσμούς με τις γειτονικές χώρες και λαμβάνοντας ενεργά μέρος στη διαχείριση των πλανητικών προκλήσεων με τους εταίρους της ΕΕ. 

Αρχές του ΕΧΕ

Ο ΕΧΕ στηρίζεται σε τρεις γενικές αρχές σε όλες τις διαστάσεις του:

  • η ευρωπαϊκή πολιτική έρευνας θα πρέπει να είναι στενότατα συνδεδεμένη με την ευρωπαϊκή κοινωνία· 
  • επιβάλλεται να επιτευχθεί η ενδεδειγμένη ισορροπία μεταξύ ανταγωνισμού και συνεργασίας· 
  • η ποικιλία της Ένωσης, η οποία εμπλουτίζεται κάθε φορά με τις διευρύνσεις, αποτελεί ευκαιρία για την Ευρώπη. 

Τα πρώτα βήματα του ΕΧΕ

Από τη δημιουργία του ΕΧΕ το Μάρτιο του 2000, επ’ ευκαιρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στην Λισαβόνα, ο ΕΧΕ έχει καταστεί σημείο αναφοράς για την ευρωπαϊκή πολιτική έρευνας. Είχε μάλιστα σαν αποτέλεσμα την ανάληψη πολλών πρωτοβουλιών.

Τα διάφορα προγράμματα πλαίσια για την έρευνα έχουν επιτρέψει μέχρι σήμερα την ενεργό υποστήριξη της υλοποίησης του ΕΧΕ. Το υπό εκτέλεση πρόγραμμα (το 7ο) έβαλε τα θεμέλια για δύο ιδιαίτερης σημασίας επιτεύγματα: τη συγκρότηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας και του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Τεχνολογίας. Οι ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες και το σύστημα « ERA-NET » - http://www.cordis.europa.eu/coordination/era-net.htm - συνέβαλαν στον καλύτερο συντονισμό των ερευνητικών δραστηριοτήτων και προγραμμάτων.

Μέσα, όπως «η ανοικτή μέθοδος συντονισμού» καθώς και οι κατευθυντήριες γραμμές και συστάσεις που διατυπώνονται, τονώνουν τον διάλογο και τις μεταρρυθμίσεις σε όλα τα κράτη μέλη.

Η ΕΕ έχει επίσης εγκρίνει:

  • τη «διευρυμένη στρατηγική για την καινοτομία» που αποσκοπεί στην καλύτερη πλαισίωση της ευρωπαϊκής έρευνας και καινοτομίας· 
  • το νέο πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις υπέρ της έρευνας, της ανάπτυξης και της καινοτομίας· 
  • τους προσανατολισμούς για την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των φορολογικών κινήτρων στο συγκεκριμένο τομέα. 

Μία ευρωπαϊκή στρατηγική αναμένεται να επιτρέψει μελλοντικά την άρση του αδιεξόδου στο οποίο βρίσκεται το κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας.

Έχουν δρομολογηθεί ήδη πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στη διευκόλυνση της εμφάνισης πρότυπων-πειραματικών αγορών σε τομείς πολλά υποσχόμενους από τεχνολογική σκοπιά.

Η ΕΕ έχει καταστήσει την ανάπτυξη του δυναμικού της έρευνας και της καινοτομίας, ιδίως μάλιστα στις υστερούσες περιφέρειες, μία από τις προτεραιότητες της πολιτικής της στον τομέα της συνοχής και των χρηματοδοτικών μέσων που την υλοποιούν (διαρθρωτικά ταμεία).

Προς την πραγμάτωση του ΕΧΕ

Πέραν των ήδη συντελεσθέντων βημάτων προόδου, οφείλουμε να αντιμετωπίσουμε ορισμένες προκλήσεις ακόμη, πριν να μπορέσουμε να πούμε ότι έχει υλοποιηθεί ο ΕΧΕ:

  • η σταδιοδρομία των ερευνητών στην Ευρώπη εξακολουθεί να αποτελεί διαδρομή μετ’ εμποδίων: πολλά νομικά και πρακτικά εμπόδια συνεχίζουν να κωλύουν την επαγγελματική εξέλιξη των ερευνητών, ιδίως όσον αφορά την κινητικότητα μεταξύ επιμέρους φορέων, τομέων και χωρών· 
  • οι εταιρίες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες όσον αφορά τη διαμόρφωση σχέσεων συνεργασίας με τα πανεπιστήμια, κυρίως όταν πρόκειται για αλλοδαπά ιδρύματα· 
  • οι εθνικές και περιφερειακές χρηματοδοτήσεις αποτελούν αντικείμενο ελλιπούς συντονισμού. Στερούνται γνήσιας ευρωπαϊκής προοπτικής και διεθνικής συνέπειας, με αποτέλεσμα να παραμένουν συνολικά αναποτελεσματικές· 
  • τα αποτελέσματα της έρευνας θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο κατά πολύ πληρέστερης αξιοποίησης· 
  • η κατάτμηση της δημόσιας έρευνας συνεχίζεται και καθιστά πάντα την Ευρώπη ελάχιστα ελκυστική για τους επενδυτές (ο ιδιωτικός τομέας θεωρείται ότι συμβάλλει κατά τα δύο τρίτα στην πραγμάτωση του στόχου της διάθεσης του 3% του ΑΕΠ στην έρευνα).

Πλαίσιο

Η παρούσα πράσινη βίβλος αποτέλεσε ευκαιρία για ευρύτατο διάλογο. Ο διάλογος αυτός ολοκληρώθηκε το Δεκέμβριο του 2007. Οι απαντήσεις που συγκεντρώθηκαν χρησίμευσαν στη διαμόρφωση συγκεκριμένων δράσεων ανάπτυξης του ΕΧΕ, του οποίου η υλοποίηση άρχισε το 2008.

ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ

Αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης για την Πράσινη Βίβλο «Ο Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας: νέες προοπτικές» της 2ας Απριλίου 2008:
Η έκθεση αυτή φέρνει στο προσκήνιο την ανάγκη να ξεκινήσουν νέες δράσεις σε εθνικό και/ή ευρωπαϊκό επίπεδο προκειμένου να αξιοποιηθεί όλο το δυναμικό των ερευνητικών δυνατοτήτων της Ευρώπης, ενόψει της πραγμάτωσης του ΕΧΕ. Οι απαντήσαντες θεωρούν ότι ο διαμοιρασμός των γνώσεων, οι ερευνητικές υποδομές, η διεθνής συνεργασία, ο προγραμματισμός και η κινητικότητα των ερευνητών πρέπει να συγκαταλέγονται μεταξύ των προτεραιοτήτων της ΕΕ. Θεωρούν επίσης ότι ο ρόλος των ιδιωτικών επιχειρήσεων θα πρέπει να λαμβάνεται περισσότερο υπόψη, λόγω των σχέσεων των επιχειρήσεων με την πολιτική της καινοτομίας και της εκπαίδευσης. Ακόμη κι αν λίγοι είναι εκείνοι που ζητούν δεσμευτική νομοθεσία, πολλοί είναι υπέρ της ιδέας μιας νομοθετικής πράξης με σκοπό τη βελτίωση τής σταδιοδρομίας και της κινητικότητας των ερευνητών ή τη θέσπιση νομικού πλαισίου για τις ευρωπαϊκές ερευνητικές υποδομές. Οι απαντήσαντες εγκρίνουν τα κοινοτικά μέσα που στοχεύουν στην προώθηση του ΕΧΕ, όπως τα οικονομικά κίνητρα, την αύξηση του προϋπολογισμού (το 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο διαθέτει συνολικό προϋπολογισμό 54 δισεκατομμυρίων ευρώ), τις κατευθυντήριες γραμμές, κλπ.

Μετά τη διαβούλευση αυτή, προέκυψαν πέντε πρωτοβουλίες σχετικά με τον ΕΧΕ το 2008:
  • μία σύσταση για τη διαχείριση της πνευματικής ιδιοκτησίας από τους δημόσιους ερευνητικούς οργανισμούς· 
  • μία σύμπραξη για τους ερευνητές· 
  • ένα νομικό πλαίσιο που εφαρμόζεται στις πανευρωπαϊκές ερευνητικές υποδομές· 
  • κοινός προγραμματισμός στην έρευνα· 
  • στρατηγικό πλαίσιο για την διεθνή επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία. 

Προκειμένου να συμπληρωθούν οι ανωτέρω πρωτοβουλίες, το Συμβούλιο αποφάσισε να ενισχύσει τη διάσταση του ΕΧΕ μέσω της έναρξης του νέου κύκλου (2008-2010) της στρατηγικής της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Στα προγράμματα μεταρρύθμισής τους σε εθνικό επίπεδο, τα κράτη μέλη καλούνται να ορίσουν τις πολιτικές που θα συμβάλουν στην ανάπτυξη του ΕΧΕ.
Διαβάστηκε 2196 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Κυριακή, 29 Σεπτεμβρίου 2013 19:53
Σοφία Αντωνοπούλου

Διαχειρίστρια του AromaFarm.gr

Ιστότοπος: www.aromafarm.gr E-mail Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.